تفاوتي نكند قدر پادشايي را


تفاوتي نكند قدر پادشايي را *** كه التفات كند كمترين گدايي را

به جان دوست كه دشمن بدين رضا ندهد *** كه در به روي ببندند آشنايي را

مگر حلال نباشد كه بندگان ملوك *** ز خيل خانه برانند بينوايي را

و گر تو جور كني راي ما دگر نشود *** هزار شكر بگوييم هر جفايي را

همه سلامت نفس آرزو كند مردم *** خلاف من كه به جان ميخرم بلايي را

حديث عشق نداند كسي كه در همه عمر *** به سر نكوفته باشد در سرايي را

خيال در همه عالم برفت و بازآمد *** كه از حضور تو خوشتر نديد جايي را

سري به صحبت بيچارگان فرود آور *** همين قدر كه ببوسند خاك پايي را

قباي خوشتر از اين در بدن تواند بود *** بدن نيفتد از اين خوبتر قبايي را

اگر تو روي نپوشي بدين لطافت و حسن *** دگر نبيني در پارس پارسايي را

منه به جان تو بار فراق بر دل ريش *** كه پشهاي نبرد سنگ آسيايي را

دگر به دست نيايد چو من وفاداري *** كه ترك ميندهم عهد بيوفايي را

دعاي سعدي اگر بشنوي زيان نكني *** كه يحتمل كه اجابت بود دعايي را

من بدين خوبي و زيبايي نديدم روي را


من بدين خوبي و زيبايي نديدم روي را *** وين دلاويزي و دلبندي نباشد موي را

روي اگر پنهان كند سنگين دل سيمين بدن *** مشك غمازست نتواند نهفتن بوي را

اي موافق صورت و معني كه تا چشم منست *** از تو زيباتر نديدم روي و خوشتر خوي را

گر به سر ميگردم از بيچارگي عيبم مكن *** چون تو چوگان ميزني جرمي نباشد گوي را

هر كه را وقتي دمي بودست و دردي سوختست *** دوست دارد ناله مستان و هاياهوي را

ما ملامت را به جان جوييم در بازار عشق *** كنج خلوت پارسايان سلامت جوي را

بوستان را هيچ ديگر در نميبايد به حسن *** بلكه سروي چون تو ميبايد كنار جوي را

اي گل خوش بوي اگر صد قرن بازآيد بهار *** مثل من ديگر نبيني بلبل خوشگوي را

سعديا گر بوسه بر دستش نميياري نهاد *** چاره آن دانم كه در پايش بمالي روي را

رفتيم اگر ملول شدي از نشست ما

رفتيم اگر ملول شدي از نشست ما *** فرماي خدمتي كه برآيد ز دست ما

برخاستيم و نقش تو در نفس ما چنانك *** هر جا كه هست بي تو نباشد نشست ما

با چون خودي درافكن اگر پنجه ميكني *** ما خود شكستهايم چه باشد شكست ما

جرمي نكردهام كه عقوبت كند وليك *** مردم به شرع مينكشد ترك مست ما

شكر خداي بود كه آن بت وفا نكرد *** باشد كه توبهاي بكند بت پرست ما

سعدي نگفتمت كه به سرو بلند او *** مشكل توان رسيد به بالاي پست ما

وقتي دل سودايي ميرفت به بستانها


وقتي دل سودايي ميرفت به بستانها *** بي خويشتنم كردي بوي گل و ريحانها

گه نعره زدي بلبل گه جامه دريدي گل *** با ياد تو افتادم از ياد برفت آنها

اي مهر تو در دلها وي مهر تو بر لبها *** وي شور تو در سرها وي سر تو در جانها

تا عهد تو دربستم عهد همه بشكستم *** بعد از تو روا باشد نقض همه پيمانها

تا خار غم عشقت آويخته در دامن *** كوته نظري باشد رفتن به گلستانها

آن را كه چنين دردي از پاي دراندازد *** بايد كه فروشويد دست از همه درمانها

گر در طلب رنجي ما را برسد شايد *** چون عشق حرم باشد سهلست بيابانها

هر تير كه در كيشست گر بر دل ريش آيد *** ما نيز يكي باشيم از جمله قربانها

هر كو نظري دارد با يار كمان ابرو *** بايد كه سپر باشد پيش همه پيكانها

گويند مگو سعدي چندين سخن از عشقش *** ميگويم و بعد از من گويند به دورانها

اگر تو برفكني در ميان شهر نقاب


اگر تو برفكني در ميان شهر نقاب *** هزار مؤمن مخلص درافكني به عقاب

كه را مجال نظر بر جمال ميمونت *** بدين صفت كه تو دل ميبري وراي حجاب

درون ما ز تو يك دم نميشود خالي *** كنون كه شهر گرفتي روا مدار خراب

به موي تافته پاي دلم فروبستي *** چو موي تافتياي نيكبخت روي متاب

تو را حكايت ما مختصر به گوش آيد *** كه حال تشنه نميداني اي گل سيراب

اگر چراغ بميرد صبا چه غم دارد *** و گر بريزد كتان چه غم خورد مهتاب

دعات گفتم و دشنام اگر دهي سهلست *** كه با شكردهنان خوش بود سؤال و جواب

كجايي اي كه تعنت كني و طعنه زني *** تو بر كناري و ما اوفتاده در غرقاب

اسير بند بلا را چه جاي سرزنشست *** گرت معاونتي دست ميدهد درياب

اگر چه صبر من از روي دوست ممكن نيست *** هميكنم به ضرورت چو صبر ماهي از آب

تو باز دعوي پرهيز ميكني سعدي *** كه دل به كس ندهم كل مدع كراب

ماه رويا روي خوب از من متاب


ماه رويا روي خوب از من متاب *** بي خطا كشتن چه ميبيني صواب

دوش در خوابم در آغوش آمدي *** وين نپندارم كه بينم جز به خواب

از درون سوزناك و چشم تر *** نيمهاي در آتشم نيمي در آب

هر كه بازآيد ز در پندارم اوست *** تشنه مسكين آب پندارد سراب

ناوكش را جان درويشان هدف *** ناخنش را خون مسكينان خضاب

او سخن ميگويد و دل ميبرد *** و او نمك ميريزد و مردم كباب

حيف باشد بر چنان تن پيرهن *** ظلم باشد بر چنان صورت نقاب

خوي به دامان از بناگوشش بگير *** تا بگيرد جامهات بوي گلاب

فتنه باشد شاهدي شمعي به دست *** سرگران از خواب و سرمست از شراب

بامدادي تا به شب رويت مپوش *** تا بپوشاني جمال آفتاب

سعديا گر در برش خواهي چو چنگ *** گوشمالت خورد بايد چون رباب

سرمست درآمد از خرابات

سرمست درآمد از خرابات *** با عقل خراب در مناجات

بر خاك فكنده خرقه زهد *** و آتش زده در لباس طامات

دل برده شمع مجلس او *** پروانه به شادي و سعادات

جان در ره او به عجز ميگفت *** كاي مالك عرصه كرامات

از خون پيادهاي چه خيزد *** اي بر رخ تو هزار شه مات

حقا و به جانت ار توان كرد *** با تو به هزار جان ملاقات

گر چشم دلم به صبر بودي *** جز عشق نديدمي مهمات

تا باقي عمر بر چه آيد *** بر باد شد آن چه رفت هيهات

صافي چو بشد به دور سعدي *** زين پس من و دردي خرابات

متناسبند و موزون حركات دلفريبت


متناسبند و موزون حركات دلفريبت *** متوجه است با ما سخنان بي حسيبت

چو نميتوان صبوري ستمت كشم ضروري *** مگر آدمي نباشد كه برنجد از عتيبت

اگرم تو خصم باشي نروم ز پيش تيرت *** و گرم تو سيل باشي نگريزم از نشيبت

به قياس درنگنجي و به وصف درنيايي *** متحيرم در اوصاف جمال و روي و زيبت

اگرم برآورد بخت به تخت پادشاهي *** نه چنان كه بنده باشم همه عمر در ركيبت

عجب از كسي در اين شهر كه پارسا بماند *** مگر او نديده باشد رخ پارسافريبت

تو برون خبر نداري كه چه ميرود ز عشقت *** به درآي اگر نه آتش بزنيم در حجيبت

تو درخت خوب منظر همه ميوهاي وليكن *** چه كنم به دست كوته كه نميرسد به سيبت

تو شبي در انتظاري ننشستهاي چه داني *** كه چه شب گرشت بر منتظران ناشكيبت

تو خود اي شب جدايي چه شبي بدين درازي *** بگرر كه جان سعدي بگداخت از نهيبت

هر كه خصم اندر او كمند انداخت

هر كه خصم اندر او كمند انداخت *** به مراد ويش ببايد ساخت

هر كه عاشق نبود مرد نشد *** نقره فايق نگشت تا نگداخت

هيچ مصلح به كوي عشق نرفت *** كه نه دنيا و آخرت درباخت

آن چنانش به ذكر مشغولم *** كه ندانم به خويشتن پرداخت

همچنان شكر عشق ميگويم *** كه گرم دل بسوخت جان بنواخت

سعديا خوشتر از حديث تو نيست *** تحفه روزگار اهل شناخت

آفرين بر زبان شيرينت *** كاين همه شور در جهان انداخت