آخر نگهي به سوي ما كن


آخر نگهي به سوي ما كن *** دردي به ارادتي دوا كن

بسيار خلاف عهد كردي *** آخر به غلط يكي وفا كن

ما را تو به خاطري همه روز *** يك روز تو نيز ياد ما كن

اين قاعده خلاف بگرار *** وين خوي معاندت رها كن

برخيز و در سراي دربند *** بنشين و قباي بسته وا كن

آن را كه هلاك مي*پسندي *** روزي دو به خدمت آشنا كن

چون انس گرفت و مهر پيوست *** بازش به فراق مبتلا كن

سعدي چو حريف ناگزيرست *** تن درده و چشم در قضا كن

شمشير كه مي*زند سپر باش *** دشنام كه مي*دهد دعا كن

زيبا نبود شكايت از دوست *** زيبا همه روز گو جفا كن

چشم اگر با دوست داري گوش با دشمن مكن


چشم اگر با دوست داري گوش با دشمن مكن *** تيرباران قضا را جز رضا جوشن مكن

هر كه ننهادست چون پروانه دل بر سوختن *** گو حريف آتشين را طوف پيرامن مكن

جاي پرهيزست در كوي شكرريزان گرشت *** يا به ترك دل بگو يا چشم وا روزن مكن

كيست كو بر ما به بيراهي گواهي مي*دهد *** گو ببين آن روي شهرآرا و عيب من مكن

دوستان هرگز نگردانند روي از مهر دوست *** ني معاذالله قياس دوست از دشمن مكن

تا روان دارد روان دارم حديثش بر زبان *** سنگ دل گويد كه ياد يار سيمين تن مكن

مردن اندر كوي عشق از زندگاني خوشترست *** تا نميري دست مهرش كوته از دامن مكن

شاهد آيينه*ست و هر كس را كه شكلي خوب نيست *** گو نگه بسيار در آيينه روشن مكن

سعديا با ساعد سيمين نشايد پنجه كرد *** گر چه بازو سخت داري زور با آهن مكن

گواهي امينست بر درد من


گواهي امينست بر درد من *** سرشك روان بر رخ زرد من

ببخشاي بر ناله عندليب *** الا اي گل نازپرورد من

كه گر هم بدين نوع باشد فراق *** به نزد تو باد آورد گرد من

كه ديدست هرگز چنين آتشي *** كز او مي*برآيد دم سرد من

فغان من از دست جور تو نيست *** كه از طالع مادرآورد من

من اندرخور بندگي نيستم *** وز اندازه بيرون تو درخورد من

بدانديش نادان كه مطرود باد *** ندانم چه مي*خواهد از طرد من

و گر خود من آنم كه اينم سزاست *** ببخش و مگير اي جوانمرد من

تو معرور داري به انعام خويش *** اگر زلتي آمد از كرد من

تو دردي نداري كه دردت مباد *** از آن رحمتت نيست بر درد من

اي روي تو راحت دل من


اي روي تو راحت دل من *** چشم تو چراغ منزل من

آبيست محبت تو گويي *** كآميخته*اند با گل من

شادم به تو مرحبا و اهلا *** اي بخت سعيد مقبل من

با تو همه برگ*ها مهياست *** بي تو همه هيچ حاصل من

گويي كه نشسته*اي شب و روز *** هر جا كه تويي مقابل من

گفتم كه مگر نهان بماند *** آنچ از غم توست بر دل من

بعد از تو هزار نوبت افسوس *** بر دور حيات باطل من

هر جا كه حكايتي و جمعي *** هنگامه توست و محفل من

گر تيغ زند به دست سيمين *** تا خون چكد از مفاصل من

كس را به قصاص من مگيريد *** كز من بحلست قاتل من

وه كه جدا نمي*شود نقش تو از خيال من


وه كه جدا نمي*شود نقش تو از خيال من *** تا چه شود به عاقبت در طلب تو حال من

ناله زير و زار من زارترست هر زمان *** بس كه به هجر مي*دهد عشق تو گوشمال من

نور ستارگان ستد روي چو آفتاب تو *** دست نماي خلق شد قامت چون هلال من

پرتو نور روي تو هر نفسي به هر كسي *** مي*رسد و نمي*رسد نوبت اتصال من

خاطر تو به خون من رغبت اگر چنين كند *** هم به مراد دل رسد خاطر بدسگال من

برگرري و ننگري بازنگر كه بگررد *** فقر من و غناي تو جور تو و احتمال من

چرخ شنيد ناله*ام گفت منال سعديا *** كاه تو تيره مي*كند آينه جمال من

اي به ديدار تو روشن چشم عالم بين من


اي به ديدار تو روشن چشم عالم بين من *** آخرت رحمي نيايد بر دل مسكين من

سوزناك افتاده چون پروانه*ام در پاي تو *** خود نمي*سوزد دلت چون شمع بر بالين من

تا تو را ديدم كه داري سنبله بر آفتاب *** آسمان حيران بماند از اشك چون پروين من

گر بهار و لاله و نسرين نرويد گو مروي *** پرده بردار اي بهار و لاله و نسرين من

گر به رعنايي برون آيي دريغا صبر و هوش *** ور به شوخي درخرامي واي عقل و دين من

خار تا كي لاله*اي در باغ اميدم نشان *** زخم تا كي مرهمي بر جان دردآگين من

نه اميد از دوستان دارم نه بيم از دشمنان *** تا قلندروار شد در كوي عشق آيين من

از ترش رويي دشمن وز جواب تلخ دوست *** كم نگردد شورش طبع سخن شيرين من

خلق را بر ناله من رحمت آمد چند بار *** خود نگويي چند نالد سعدي مسكين من

دي به چمن برگرشت سرو سخنگوي من


دي به چمن برگرشت سرو سخنگوي من *** تا نكند گل غرور رنگ من و بوي من

برگ گل لعل بود شاهد بزم بهار *** آب گلستان ببرد شاهد گلروي من

شد سپر از دست عقل تا ز كمين عتاب *** تيغ جفا بركشيد ترك زره موي من

ساعد دل چون نداشت قوت بازوي صبر *** دست غمش درشكست پنجه نيروي من

عشق به تاراج داد رخت صبوري دل *** مي*نكند بخت شور خيمه ز پهلوي من

كرده*ام از راه عشق چند گرر سوي او *** او به تفضل نكرد هيچ نگه سوي من

جور كشم بنده وار ور كشدم حاكمست *** خيره كشي كار اوست باركشي خوي من

اي گل خوش بوي من ياد كني بعد از اين *** سعدي بيچاره بود بلبل خوشگوي من

نشان بخت بلندست و طالع ميمون


نشان بخت بلندست و طالع ميمون *** علي الصباح نظر بر جمال روزافزون

علي الخصوص كسي را كه طبع موزونست *** چگونه دوست ندارد شمايل موزون

گر آبروي بريزد ميان انجمنت *** به دست دوست حلالست اگر بريزد خون

مثال عاشق و معشوق شمع و پروانه*ست *** سر هلاك نداري مگرد پيرامون

بسوخت مجنون در عشق صورت ليلي *** عجب كه ليلي را دل نسوخت بر مجنون

چگونه وصف جمالش كنم كه حيران را *** مجال نطق نباشد كه بازگويد چون

همين تغير بيرون دليل عشق بسست *** كه در حديث نمي*گنجد اشتياق درون

اگر كسي نفسي از زمان صحبت دوست *** به ملك روي زمين مي*دهد زهي مغبون

سخن دراز كشيديم و همچنان باقيست *** حديث دلبر فتان و عاشق مفتون

جفاي عشق تو چندان كه مي*برد سعدي *** خيال وصل تو از سر نمي*كند بيرون

بهست آن يا زنخ يا سيب سيمين


بهست آن يا زنخ يا سيب سيمين *** لبست آن يا شكر يا جان شيرين

بتي دارم كه چين ابروانش *** حكايت مي*كند بتخانه چين

از آن ساعت كه ديدم گوشوارش *** ز چشمانم بيفتادست پروين

هر آن وقتي كه ديدارش نبينم *** جهانم تيره باشد بر جهان بين

به خوابي آرزومندم وليكن *** سر بي دوست چون باشد به بالين

از آب و گل چنين صورت كه ديدست *** تعالي خالق الانسان من طين

غرور نيكوان باشد نه چندان *** جفا بر عاشقان باشد نه چندين

من از مهري كه دارم برنگردم *** تو را گر خاطر مهرست و گر كين

نگارينا به شمشيرت چه حاجت *** مرا خود مي*كشد دست نگارين

به دست دوستان بركشته بودن *** ز دنيا رفتني باشد به تمكين

بكش تا عيب گيرانم نگويند *** نمي*آيد ملخ در چشم شاهين

نظر كردن به خوبان دين سعديست *** مباد آن روز كو برگردد از دين

صبحم از مشرق برآمد باد نوروز از يمين


صبحم از مشرق برآمد باد نوروز از يمين *** عقل و طبعم خيره گشت از صنع رب العالمين

با جوانان راه صحرا برگرفتم بامداد *** كودكي گفتا تو پيري با خردمندان نشين

گفتم اي غافل نبيني كوه با چندين وقار *** همچو طفلان دامنش پرارغوان و ياسمين

آستين بر دست پوشيد از بهار برگ شاخ *** ميوه پنهان كرده از خورشيد و مه در آستين

باد گل*ها را پريشان مي*كند هر صبحدم *** زان پريشاني مگر در روي آب افتاده چين

نوبهار از غنچه بيرون شد به يك تو پيرهن *** بيدمشك انداخت تا ديگر زمستان پوستين

اين نسيم خاك شيرازست يا مشك ختن *** يا نگار من پريشان كرده زلف عنبرين

بامدادش بين كه چشم از خواب نوشين بركند *** گر نديدي سحر بابل در نگارستان چين

گر سرش داري چو سعدي سر بنه مردانه وار *** با چنين معشوق نتوان باخت عشق الا چنين