پنجه با ساعد سيمين كه نيندازي به


پنجه با ساعد سيمين كه نيندازي به *** با تواناي معربد نكني بازي به

چون دلش دادي و مهرش ستدي چاره نماند *** اگر او با تو نسازد تو در او سازي به

جز غم يار مخور تا غم كارت بخورد *** تو كه با مصلحت خويش نپردازي به

سپر صبر تحمل نكند تير فراق *** با كمان ابرو اگر جنگ نياغازي به

با چنين يار كه ما عقد محبت بستيم *** گر همه مايه زيان مي*كند انبازي به

بنده را بر خط فرمان خداوند امور *** سر تسليم نهادن ز سرافرازي به

گر چو چنگم بزني پيش تو سر برنكنم *** اين چنين يار وفادار كه بنوازي به

هيچ شك نيست به تير اجل اي يار عزيز *** كه من از پاي درآيم چو تو اندازي به

مجلس ما دگر امروز به بستان ماند *** مطرب از بلبل عاشق به خوش آوازي به

گوش بر ناله مطرب كن و بلبل بگرار *** كه نگويند سخن از سعدي شيرازي به

اي كه شمشير جفا بر سر ما آخته*اي


اي كه شمشير جفا بر سر ما آخته*اي *** دشمن از دوست ندانسته و نشناخته*اي

من ز فكر تو به خود نيز نمي*پردازم *** نازنينا تو دل از من به كه پرداخته*اي

چند شب*ها به غم روي تو روز آوردم *** كه تو يك روز نپرسيده و ننواخته*اي

گفته بودم كه دل از دست تو بيرون آرم *** بازديدم كه قوي پنجه درانداخته*اي

تا شكاري ز كمند سر زلفت نجهد *** ز ابروان و مژه*ها تير و كمان ساخته*اي

لاجرم صيد دلي در همه شيراز نماند *** كه نه با تير و كمان در پي او تاخته*اي

ماه و خورشيد و پري و آدمي اندر نظرت *** همه هيچند كه سر بر همه افراخته*اي

با همه جلوه طاووس و خراميدن كبك *** عيبت آنست كه بي مهرتر از فاخته*اي

هر كه مي*بيندم از جور غمت مي*گويد *** سعديا بر تو چه رنجست كه بگداخته*اي

بيم ماتست در اين بازي بيهوده مرا *** چه كنم دست تو بردي كه دغل باخته*اي

اي رخ چون آينه افروخته


اي رخ چون آينه افروخته *** الحرر از آه من سوخته

غيرت سلطان جمالت چو باز *** چشم من از هر كه جهان دوخته

عقل كهن بار جفا مي*كشد *** دم به دم از عشق نوآموخته

وه كه به يك بار پراكنده شد *** آن چه به عمري بشد اندوخته

غم به تولاي تو بخريده*ام *** جان به تمناي تو بفروخته

در دل سعديست چراغ غمت *** مشعله*اي تا ابد افروخته

اي كه ز ديده غايبي در دل ما نشسته*اي


اي كه ز ديده غايبي در دل ما نشسته*اي *** حسن تو جلوه مي*كند وين همه پرده بسته*اي

خاطر عام برده*اي خون خواص خورده*اي *** ما همه صيد كرده*اي خود ز كمند جسته*اي

از دگري چه حاصلم تا ز تو مهر بگسلم *** هم تو كه خسته*اي دلم مرهم ريش خسته*اي

گر به جراحت و الم دل بشكستيم چه غم *** مي*شنوم كه دم به دم پيش دل شكسته*اي

حناست آن كه ناخن دلبند رشته*اي


حناست آن كه ناخن دلبند رشته*اي *** يا خون بي دليست كه دربند كشته*اي

من آدمي به لطف تو ديگر نديده*ام *** اين صورت و صفت كه تو داري فرشته*اي

وين طرفه*تر كه تا دل من دردمند توست *** حاضر نبوده يك دم و غايب نگشته*اي

در هيچ حلقه نيست كه يادت نمي*رود *** در هيچ بقعه نيست كه تخمي نكشته*اي

ما دفتر از حكايت عشقت نبسته*ايم *** تو سنگ دل حكايت ما درنوشته*اي

زيب و فريب آدميان را نهايتست *** حوري مگر نه از گل آدم سرشته*اي

از عنبر و بنفشه تو بر سر آمدست *** آن موي مشك بوي كه در پاي هشته*اي

من در بيان وصف تو حيران بمانده*ام *** حديست حسن را و تو از حد گرشته*اي

سر مي*نهند پيش خطت عارفان پارس *** بيتي مگر ز گفته سعدي نبشته*اي

اي باغ حسن چون تو نهالي نيافته


اي باغ حسن چون تو نهالي نيافته *** رخساره زمين چو تو خالي نيافته

تابنده*تر ز روي تو ماهي نديده چرخ *** خوشتر ز ابروي تو هلالي نيافته

بر دور عارض تو نظر كرده آفتاب *** خود را لطافتي و جمالي نيافته

چرخ مشعبد از رخ تو دلفريبتر *** در زير هفت پرده خيالي نيافته

خود را به زير چنگل شاهين عشق تو *** عنقاي صبر من پر و بالي نيافته

تا كي ز درد عشق تو نالد روان من *** روزي به لطف از تو مثالي نيافته

افتاده در زبان خلايق حديث من *** با تو به يك حديث مجالي نيافته

زايل شود هر آن چه به كلي كمال يافت *** عمرم زوال يافت كمالي نيافته

گلبرگ عيش من به چه اميد بشكفد *** از بوستان وصل شمالي نيافته

سعدي هزار جامه به روزي قبا كند *** يك مهرباني از تو به سالي نيافته

سرمست بتي لطيف ساده


سرمست بتي لطيف ساده *** در دست گرفته جام باده

در مجلس بزم باده نوشان *** بسته كمر و قبا گشاده

افتاده زمين به حضرت او *** گردونش به خدمت ايستاده

خورشيد و مهش ز خوبرويي *** سر بر خط بندگي نهاده

خورشيد كه شاه آسمانست *** در عرصه حسن او پياده

وه وه كه بزرگوار حوريست *** از روزن جنت اوفتاده

لعلش چو عقيق گوهرآگين *** زلفش چو كمند تاب داده

در گلشن بوستان رويش *** زنگي بچگان ز ماه زاده

سعدي نرسد به يار هرگز *** كو شرمگنست و يار ساده

اي يار جفاكرده پيوندبريده


اي يار جفاكرده پيوندبريده *** اين بود وفاداري و عهد تو نديده

در كوي تو معروفم و از روي تو محروم *** گرگ دهن آلوده يوسف ندريده

ما هيچ نديديم و همه شهر بگفتند *** افسانه مجنون به ليلي نرسيده

در خواب گزيده لب شيرين گل اندام *** از خواب نباشد مگر انگشت گزيده

بس در طلبت كوشش بي فايده كرديم *** چون طفل دوان در پي گنجشك پريده

مرغ دل صاحب نظران صيد نكردي *** الا به كمان مهره ابروي خميده

ميلت به چه ماند به خراميدن طاووس *** غمزت به نگه كردن آهوي رميده

گر پاي به در مي*نهم از نقطه شيراز *** ره نيست تو پيرامن من حلقه كشيده

با دست بلورين تو پنجه نتوان كرد *** رفتيم دعاگفته و دشنام شنيده

روي تو مبيناد دگر ديده سعدي *** گر ديده به كس بازكند روي تو ديده

مي*برزند ز مشرق شمع فلك زبانه


مي*برزند ز مشرق شمع فلك زبانه *** اي ساقي صبوحي درده مي شبانه

عقلم بدزد لختي چند اختيار دانش *** هوشم ببر زماني تا كي غم زمانه

گر سنگ فتنه بارد فرق منش سپر كن *** ور تير طعنه آيد جان منش نشانه

گر مي به جان دهندت بستان كه پيش دانا *** ز آب حيات بهتر خاك شرابخانه

آن كوزه بر كفم نه كآب حيات دارد *** هم طعم نار دارد هم رنگ ناردانه

صوفي چگونه گردد گرد شراب صافي *** گنجشك را نگنجد عنقا در آشيانه

ديوانگان نترسند از صولت قيامت *** بشكيبد اسب چوبين از سيف و تازيانه

صوفي و كنج خلوت سعدي و طرف صحرا *** صاحب هنر نگيرد بر بي هنر بهانه

اي صورتت ز گوهر معني خزينه*اي


اي صورتت ز گوهر معني خزينه*اي *** ما را ز داغ عشق تو در دل دفينه*اي

داني كه آه سوختگان را اثر بود *** مگرار ناله*اي كه برآيد ز سينه*اي

زيور همان دو رشته مرجان كفايتست *** وز موي در كنار و برت عنبرينه*اي

سر درنياورم به سلاطين روزگار *** گر من ز بندگان تو باشم كمينه*اي

چشمي كه جز به روي تو بر مي*كنم خطاست *** وان دم كه بي تو مي*گررانم غبينه*اي

تدبير نيست جز سپر انداختن كه خصم *** سنگي به دست دارد و ما آبگينه*اي

وان را روا بود كه زند لاف مهر دوست *** كز دل به دركند همه مهري و كينه*اي

سعدي به پاكبازي و رندي مثل نشد *** تنها در اين مدينه كه در هر مدينه*اي

شعرش چو آب در همه عالم چنان شده *** كز پارس مي*رود به خراسان سفينه*اي