چه باز در دلت آمد كه مهر بركندي


چه باز در دلت آمد كه مهر بركندي *** چه شد كه يار قديم از نظر بيفكندي

ز حد گرشت جدايي ميان ما اي دوست *** هنوز وقت نيامد كه بازپيوندي

بود كه پيش تو ميرم اگر مجال بود *** و گر نه بر سر كويت به آرزومندي

دري به روي من اي يار مهربان بگشاي *** كه هيچ كس نگشايد اگر تو دربندي

مرا و گر همه آفاق خوبرويانند *** به هيچ روي نمي*باشد از تو خرسندي

هزار بار بگفتم كه چشم نگشايم *** به روي خوب وليكن تو چشم مي*بندي

مگر در آينه بيني و گر نه در آفاق *** به هيچ خلق نپندارمت كه مانندي

حديث سعدي اگر كائنات بپسندند *** به هيچ كار نيايد گرش تو نپسندي

مرا چه بندگي از دست و پاي برخيزد *** مگر اميد به بخشايش خداوندي

گفتم آهن دلي كنم چندي


گفتم آهن دلي كنم چندي *** ندهم دل به هيچ دلبندي

وان كه را ديده در دهان تو رفت *** هرگزش گوش نشنود پندي

خاصه ما را كه در ازل بوده*ست *** با تو آميزشي و پيوندي

به دلت كز دلت به درنكنم *** سختتر زين مخواه سوگندي

يك دم آخر حجاب يك سو نه *** تا برآسايد آرزومندي

همچنان پير نيست مادر دهر *** كه بياورد چون تو فرزندي

ريش فرهاد بهترك مي*بود *** گر نه شيرين نمك پراكندي

كاشكي خاك بودمي در راه *** تا مگر سايه بر من افكندي

چه كند بنده*اي كه از دل و جان *** نكند خدمت خداوندي

سعديا دور نيك نامي رفت *** نوبت عاشقيست يك چندي

نگارا وقت آن آمد كه دل با مهر پيوندي


نگارا وقت آن آمد كه دل با مهر پيوندي *** كه ما را بيش از اين طاقت نماندست آرزومندي

غريب از خوي مطبوعت كه روي از بندگان پوشي *** بديع از طبع موزونت كه در بر دوستان بندي

تو خرسند و شكيبايي چنينت در خيال آيد *** كه ما را همچنين باشد شكيبايي و خرسندي

نگفتي بي*وفا يارا كه از ما نگسلي هرگز *** مگر در دل چنين بودت كه خود با ما نپيوندي

زهي آسايش و رحمت نظر را كش تو منظوري *** زهي بخشايش و دولت پدر را كش تو فرزندي

شكار آن گه توان كشتن كه محكم در كمند آيد *** چو بيخ مهر بنشاندم درخت وصل بركندي

نمودي چند بار از خود كه حافظ عهد و پيمانم *** كنونت بازدانستم كه ناقض عهد و سوگندي

مرا زين پيش در خلوت فراغت بود و جمعيت *** تو در جمع آمدي ناگاه و مجموعان پراكندي

گرت جان در قدم ريزم هنوزت عرر مي*خواهم *** كه از من خدمتي نايد چنان لايق كه بپسندي

ترش بنشين و تيزي كن كه ما را تلخ ننمايد *** چه مي*گويي چنين شيرين كه شوري در من افكندي

شكايت گفتن سعدي مگر با دست نزديكت *** كه او چون رعد مي*نالد تو همچنان برق مي*خندي

خلاف شرط محبت چه مصلحت ديدي


خلاف شرط محبت چه مصلحت ديدي *** كه برگرشتي و از دوستان نپرسيدي

گرفتمت كه نيامد ز روي خلق آزرم *** كه بي*گنه بكشي از خدا نترسيدي

بپوش روي نگارين و موي مشكين را *** كه حسن طلعت خورشيد را بپوشيدي

هزار بي*دل مشتاق را به حسرت آن *** كه لب به لب برسد جان به لب رسانيدي

محل و قيمت خويش آن زمان بدانستم *** كه برگرشتي و ما را به هيچ نخريدي

هزار بار بگفتيم و هيچ درنگرفت *** كه گرد عشق مگرد اي فقير و گرديدي

تو را ملامت رندان و عاشقان سعدي *** دگر حلال نباشد كه خود بلغزيدي

به تيغ مي*زد و مي*رفت و باز مي*نگريست *** كه ترك عشق نگفتي سزاي خود ديدي

مگر دگر سخن دشمنان نيوشيدي


مگر دگر سخن دشمنان نيوشيدي *** كه روي چون قمر از دستان بپوشيدي

من از جفاي زمان بلبلا نخفتم دوش *** تو را چه بود كه تا صبح مي*خروشيدي

قضا به ناله مظلوم و لابه محروم *** دگر نمي*شود اي نفس بس كه كوشيدي

كنون حلاوت پيوند را بداني قدر *** كه شربت غم هجران تلخ نوشيدي

به مقتضاي زمان اقتصار كن سعدي *** كه آن چه غايت جهد تو بود كوشيدي

آخر نگاهي بازكن وقتي كه بر ما بگرري


آخر نگاهي بازكن وقتي كه بر ما بگرري *** يا كبر منعت مي*كند كز دوستان ياد آوري

هرگز نبود اندر ختن بر صورتي چندين فتن *** هرگز نباشد در چمن سروي بدين خوش منظري

صورتگر ديباي چين گو صورت رويش ببين *** يا صورتي بركش چنين يا توبه كن صورتگري

ز ابروي زنگارين كمان گر پرده برداري عيان *** تا قوس باشد در جهان ديگر نبيند مشتري

بالاي سرو بوستان رويي ندارد دلستان *** خورشيد با رويي چنان مويي ندارد عنبري

تا نقش مي*بندد فلك كس را نبودست اين نمك *** ماهي ندانم يا ملك فرزند آدم يا پري

تا دل به مهرت داده*ام در بحر فكر افتاده*ام *** چون در نماز استاده*ام گويي به محرابم دري

ديگر نمي*دانم طريق از دست رفتم چون غريق *** آنك دهانت چون عقيق از بس كه خونم مي*خوري

گر رفته باشم زين جهان بازآيدم رفته روان *** گر همچنين دامن كشان بالاي خاكم بگرري

از نعلش آتش مي*جهد نعلم در آتش مي*نهد *** گر ديگري جان مي*دهد سعدي تو جان مي*پروري

هر كس كه دعوي مي*كند كو با تو انسي مي*كند *** در عهد موسي مي*كند آواز گاو سامري

اي برق اگر به گوشه آن بام بگرري


اي برق اگر به گوشه آن بام بگرري *** آن جا كه باد زهره ندارد خبر بري

اي مرغ اگر پري به سر كوي آن صنم *** پيغام دوستان برساني بدان پري

آن مشتري خصال گر از ما حكايتي *** پرسد جواب ده كه به جانند مشتري

گو تشنگان باديه را جان به لب رسيد *** تو خفته در كجاوه به خواب خوش اندري

اي ماه روي حاضر غايب كه پيش دل *** يك روز نگررد كه تو صد بار نگرري

داني چه مي*رود به سر ما ز دست تو *** تا خود به پاي خويش بيايي و بنگري

بازآي كز صبوري و دوري بسوختيم *** اي غايب از نظر كه به معني برابري

يا دل به ما دهي چو دل ما به دست توست *** يا مهر خويشتن ز دل ما به دربري

تا خود برون پرده حكايت كجا رسد *** چون از درون پرده چنين پرده مي*دري

سعدي تو كيستي كه دم دوستي زني *** دعوي بندگي كن و اقرار چاكري

اي كه بر دوستان همي*گرري


اي كه بر دوستان همي*گرري *** تا به هر غمزه*اي دلي ببري

دردمندي تمام خواهي كشت *** يا به رحمت به كشته مي*نگري

ما خود از كوي عشقبازانيم *** نه تماشاكنان رهگرريم

هيچم اندر نظر نمي*آيد *** تا تو خورشيدروي در نظري

گفته بودم كه دل به كس ندهم *** حرر از عاشقي و بي*خبري

حلقه*اي گرد خويشتن بكشم *** تا نيايد درون حلقه پري

وين پري پيكران حلقه به گوش *** شاهدي مي*كنند و جلوه گري

صبر بلبل شنيده*اي هرگز *** چون بخندد شكوفه سحري

پرده داري بر آستانه عشق *** مي*كند عقل و گريه پرده دري

چو خوري داني اي پسر غم عشق *** تا غم هيچ در جهان نخوري

رايگانست يك نفس با دوست *** گر به دنيا و آخرت بخري

قلمست اين به دست سعدي در *** يا هزار آستين در دري

اين نبات از كدام شهر آرند *** تو قلم نيستي كه نيشكري

بخت آيينه ندارم كه در او مي*نگري


بخت آيينه ندارم كه در او مي*نگري *** خاك بازار نيرزم كه بر او مي*گرري

من چنان عاشق رويت كه ز خود بي*خبرم *** تو چنان فتنه خويشي كه ز ما بي*خبري

به چه ماننده كنم در همه آفاق تو را *** كان چه در وهم من آيد تو از آن خوبتري

برقع از پيش چنين روي نشايد برداشت *** كه به هر گوشه چشمي دل خلقي ببري

ديده*اي را كه به ديدار تو دل مي*نرود *** هيچ علت نتوان گفت بجز بي بصري

گفتم از دست غمت سر به جهان دربنهم *** نتوانم كه به هر جا بروم در نظري

به فلك مي*رود آه سحر از سينه ما *** تو همي برنكني ديده ز خواب سحري

خفتگان را خبر از محنت بيداران نيست *** تا غمت پيش نيايد غم مردم نخوري

هر چه در وصف تو گويند به نيكويي هست *** عيبت آنست كه هر روز به طبعي دگري

گر تو از پرده برون آيي و رخ بنمايي *** پرده بر كار همه پرده نشينان بدري

عرر سعدي ننهد هر كه تو را نشناسد *** حال ديوانه نداند كه نديدست پري

جور بر من مي*پسندد دلبري


جور بر من مي*پسندد دلبري *** زور با من مي*كند زورآوري

بار خصمي مي*كشم كز جور او *** مي*نشايد رفت پيش داوري

عقل بيچارست در زندان عشق *** چون مسلماني به دست كافري

بارها گفتم بگريم پيش خلق *** تا مگر بر من ببخشد خاطري

بازگويم پادشاهي را چه غم *** گر به خيلش دربميرد چاكري

اي كه صبر از من طمع داري و هوش *** بار سنگين مي*نهي بر لاغري

زان چه در پاي عزيزان افكنند *** ما سري داريم اگر داري سري

چشم عادت كرده با ديدار دوست *** حيف باشد بعد از او بر ديگري

در سراپاي تو حيران مانده*ام *** در نمي*بايد به حسنت زيوري

اين سخن سعدي تواند گفت و بس *** هر گدايي را نباشد جوهري