تسلیت به مردم ایران، به مبارزان و به خانواده امینی

نصرت الله امینی، مردی که در طول قرنی، هم در صحنه مبارزه سیاسی در راه استقلال و آزادی بود و هم ناظر شگفت ترین رویدادها و تحول ها در ایران و جهان، چشم از جهان فرو بست. او کهنسال ترین یار مصدق و مبارز نهضت ملی ایران بود که چشم از جهان فرو بست. درگذشت او را به مردم ایران، به مبارزان آزاده و به خانواده گرامی او تسلیت می گویم. ابوالحسن بنی صدر
نصرت الله امینی در گذشت

(از راست به چپ ، نصرت الله امینی، دکتر مصدق، علامه دهخدا )
نصرت الله امینی از یاران دکتر مصدق و از مبارزین دیرپای نهضت ملی ایران در سن 94 سالگی در آمریکا جهان را بدرود گفت.
در دارالفنون ادبیات و زبان فرانسوی را آموخت، و سپس به دانشگاه نوبنیاد تهران رفت. در سال ۱٩٣٨ (۱٣۱٧) از دانشکدۀ حقوق این دانشگاه فارغ التحصیل شد. وی از زمان دانشجویی کار خود را به عنوان نخستین کتابدار کتابخانۀ وزارت دادگستری آغار کرد، و بعدها به عنوان بازرس این وزارتخانه به کار خود ادامه داد.
در مسئولیت جدید به شهرهای کوچک و بزرگی سرکشی کرد. این امر سبب شد که در شهر کوچک خمین در نزدیکی اراک که اغلب به آنجا سر می زد، با دکتر عطایی رئیس بهداری آن شهر آشنا شود.
او در همانجا با یکی از دختران دکتر عطایی به نام ناهید آشنا شد، و خیلی زود از او خواستگاری کرد. ناهید و نصرت الله در سال ۱٩۴۵ (۱٣۲۴) در شهر خمین به عقد هم در آمدند. عاقد آنها آیت الله روح الله خمینی بود. [دکتر عطایی در خمین در خانۀ پدر (آیت الله) خمینی زندگی می کرد. به این ترتیب، نصرت الله با او و برادرش (آیت الله) پسندیده آشنا شد.
امینی خیلی زود به عنوان وکیلی درستکار و قابل اعتماد شناخته شد. معروف بود که او در هر مقامی که قرار می گیرد، منافع دیگران را به نفع شخصی ترجیح می دهد. وی پس از حل و فصل حرفه ای مناقشه ای در کالج البرز١، مورد توجه دکتر محمد مصدق نخست وزیر ایران قرار گرفت. به طوری که نه تنها به شهرداری تهران منصوب شد، بلکه به مقام قضاوت نیز دست یافت. وی بعدها وکیل و محرم راز دکتر مصدق گشت و۱۴ اسفند سال ۱٣۴5 که مصدق از دنیا رفت، در همین مقام باقی ماند.
خانم فریبا امینی دختر شادروان امینی می گوید :« در اینجا خاطره ای را که تا حدی روشنگر چگونگی رابطه دکتر مصدق با پدرم و همچنین بیانگر شخصیت پدرم است بازگو می کنم. از پدرم پرسیدم که در تمام مدتی که وکیل شخصی دکتر مصدق بود آیا حق الوکاله هم از او دریافت می کرد ؟ در پاسخ توضیح داد که از آنجا که دکتر مصدق مردی دقیق ، فوق العاده مبادی آداب، و در حساب و کتاب میزان بود همیشه در قبال زحماتش برایش چک می نوشت، ولی پدرم همه چک ها را پس از پشت نویسی به ( بیمارستان وقفی خانواده مصدق ) واریز می کرد که سوابق آن همه در دفاتر بیمارستان منعکس است. این واقعیت را بدان جهت خاطر نشان کردم که بگویم وکبل و موکل نه تنها از نظر فکری اشتراک نظر داشتند بلکه هردو به مال دنیا بی توجه بودند و برای رسیدگی به کار مردم و خیر خواهی ارزشی بالاتر از همه چیز قائل می شدند. من از این که پدرم ما را با خاطره و شخصیت دکتر مصدق بزرگ کرده و بار آورده است بی نهایت خرسندم و از وی سپاسگزارم.»
نصرت الله امینی می گوید: « مصدق برای همیشه و تا روزی که بمیرم، قهرمان من خواهد بود. از نظر من او بیانگر نماد صداقت، شرافت، خدمت به مردم و کشور، و بالاتر از همه تأسی به حقیقت و دفاع از آن، یعنی تمامی چیزهاییست که در زندگی به آنها اعتقاد داشته ام. »
زنده یاد امینی در زمان شاه، شش بار زندانی شد و در زندان قصر با بسیاری از رهبران جبهۀ ملی از جمله بختیار، صدیقی، بازرگان و آیت الله طالقانی هم سلول بود.
گرچه شاه چندین بار به صورت غیرمستقیم وزارت دادگستری را به امینی پیشنهاد کرد، اما او پس از کودتای ۱٣٣۲ هیچ مقام و شغل دولتی را نپذیرفت. وی که از جو سیاسی ایران دل خوشی نداشت، در سال ۱٣۴٩ به همراه همسر، ۴ پسر و دختر خود، ایران را ترک کرد و ساکن حومۀ واشنگتن دی سی شد.
امینی تا اندک زمانی پیش از انقلاب، در آمریکا ماند. سپس مانند بسیاری از افراد دیگر در نوفل لو شاتو به دیدار (آیت الله) خمینی رفت، که تازه از نجف به آنجا رفته بود.
« پس از انقلاب به اصرار مهندس بازرگان استانداری فارس را پذیرفت و در همان روز نخست ورودش به شیراز، کمیته های امام را منحل کرد و خشم روحانیون شیراز و پشتیبانان ایشان را در تهران و قم بر انگیخت. آیت الله خلخالی پس از ویران کردن آرامگاه رضاشاه به اندیشه ویران کردن تخت جمشید افتاده بود. «گفته می شد خلخالی قاضی بدنام صادر کنندۀ حکم اعدامها و آدم هایش، اعلام کرده اند برای ویران کردن تخت جمشید می آیند. من در عکس العمل به این گفته، در یک نطق رادیویی اعلام کردم برای چنین اقدام خائنانه ای، باید از روی جنازۀ من عبور کنند. به نظامیان هم دستور دادم، که برای ورود آنها به شیراز آماده باشند. اما پیش از اجرای مأموریت، به آنها دستور داده شد که به تهران باز گردند».
مرحوم امینی در استعفایش به آیت الله خمینی در فروردین ۱۳58، وی را به دلیل اعدام ها و بازگذاردن دست روحانیون و کمیته ها نکوهش کرد و گفت شرط بازگشتش به شیراز، تبعیت کمیته ها و دادگاه های انقلاب از دستور دولت است. اندکی بعد نیز ایران را ترک کرد . همواره در تبعید نگران سرنوشت حال و آینده کشور بود. روانش شاد باد.